Welke vloeistoffen zijn bij uitstek geschikt voor transport met een magneetpomp?

Vloeistoffen die bij uitstek geschikt zijn voor transport met een magneetpomp zijn agressieve, giftige of vluchtige media waarbij lekkage absoluut niet acceptabel is. Denk aan zuren, logen, oplosmiddelen en gevaarlijke chemicaliën die bij conventionele pompen met asafdichting een voortdurend risico vormen voor mens en milieu. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over welke vloeistoffen wel en niet geschikt zijn voor een magneetpomp, en wanneer je beter voor een alternatief kiest. Meer over ons aanbod vind je op onze merkenpagina.

Welke eigenschappen maken een vloeistof geschikt voor een magneetpomp?

Een vloeistof is bij uitstek geschikt voor een magneetpomp wanneer zij gevaarlijk, corrosief of vluchtig is en waarbij elke vorm van lekkage een veiligheids- of milieurisico oplevert. Daarnaast moet de vloeistof voldoende smeervermogen bezitten om de interne lagers te smeren, en mag zij geen of nauwelijks vaste deeltjes bevatten die de lagers kunnen beschadigen.

Magneetpompen werken zonder mechanische asafdichting. De aandrijving verloopt via een magnetische koppeling door de pompwand heen, waardoor er geen roterende as naar buiten treedt. Dit maakt de pomp hermetisch gesloten. Voor die constructie zijn de volgende vloeistofeigenschappen bepalend:

Chemische agressiviteit: zuren, logen en oplosmiddelen die conventionele afdichtingen aantasten, zijn juist ideaal voor magneetpompen omdat er geen afdichting is om aan te tasten.
Lage viscositeit: magneetpompen werken het best met dunvloeibare media, doorgaans tot circa 200 mPas, afhankelijk van het type en de fabrikant.
Voldoende smeervermogen: de vloeistof smeert de interne glijlagers. Media met te weinig smering, zoals zuiver water of lichte koolwaterstoffen, vereisen speciale lageruitvoeringen.
Geen of minimale vaste deeltjes: deeltjes kunnen de glijlagers beschadigen en de magnetische koppeling belasten.
Geen gasvorming in de pomp: magneetpompen zijn gevoelig voor droogloop en cavitatie; de vloeistof moet de pomp continu gevuld houden.

Wanneer een vloeistof aan deze criteria voldoet, biedt de magneetpomp een betrouwbare en emissievrije oplossing die voldoet aan strenge normen zoals TA-Luft en ATEX.

Welke gevaarlijke vloeistoffen worden het vaakst met magneetpompen verpompt?

In de (petro)chemie, farmacie en olie- en gassector worden magneetpompen het vaakst ingezet voor het transport van zoutzuur, zwavelzuur, salpeterzuur, natronloog, oplosmiddelen zoals aceton en tolueen, en diverse gechloreerde verbindingen. Dit zijn precies de media waarbij een lekkage direct gevaar oplevert voor medewerkers en het milieu.

De reden dat juist deze vloeistoffen zo goed passen bij magneetpompen is tweeledig. Ten eerste zijn ze chemisch agressief genoeg om conventionele mechanische afdichtingen snel aan te tasten, wat leidt tot frequente vervanging en ongeplande stilstand. Ten tweede zijn ze toxisch of vluchtig genoeg dat zelfs kleine emissies al in strijd zijn met regelgeving zoals de IED-richtlijn of TA-Luft.

Andere veelvoorkomende toepassingen zijn:

Farmaceutische tussenproducten en oplosmiddelen waarbij productcontaminatie door slijtage van afdichtingen niet acceptabel is
Koelvloeistoffen en warmteoverdrachtsmedia in chemische processen
Galvanische vloeistoffen zoals chroomzuur en nikkeloplossingen
Chloorverbindingen en bleekwater in de papier- en textielindustrie
Brandbare vloeistoffen in ATEX-zones waar vonkvorming door een defecte afdichting een explosierisico vormt

Een gemeenschappelijk kenmerk van al deze toepassingen is dat de consequenties van lekkage zwaarder wegen dan de hogere aanschafprijs van een sealless pomp. De TCO-berekening valt dan vrijwel altijd in het voordeel van de magneetpomp uit.

Zijn magneetpompen ook geschikt voor vloeistoffen met vaste deeltjes?

Standaard magneetpompen zijn niet geschikt voor vloeistoffen met vaste deeltjes. De interne glijlagers worden gesmeerd en gekoeld door de vloeistof zelf, en deeltjes in die vloeistof veroorzaken versnelde slijtage van de lagers en kunnen de magnetische koppeling overbelasten. Voor media met deeltjes zijn andere pomptypen doorgaans beter geschikt.

Er zijn echter uitzonderingen en alternatieven binnen de sealless categorie. Sommige fabrikanten bieden magneetpompen aan met speciale lageruitvoeringen in siliciumcarbide of keramiek die beperkte hoeveelheden fijne, niet-abrasieve deeltjes aankunnen. De grens ligt dan typisch bij deeltjesgroottes kleiner dan 0,1 mm en concentraties van minder dan enkele procenten.

Wanneer het medium structureel vaste deeltjes bevat, zijn hydraulisch gebalanceerde membraanpompen of slangenpompen een betere keuze. Deze pomptypen zijn eveneens lekvrij maar zijn constructief beter bestand tegen abrasieve of viskeuze slurries. De keuze hangt altijd af van de specifieke combinatie van deeltjesgrootte, concentratie, abrasiviteit en de chemische agressiviteit van de vloeistof.

Wat is het verschil tussen een magneetpomp en een busmotorpomp voor agressieve media?

Zowel de magneetpomp als de busmotorpomp (canned motor pomp) zijn sealless centrifugaalpompen zonder mechanische asafdichting, maar het verschil zit in de constructie van de aandrijving. Bij een magneetpomp drijft een externe motor via een magnetische koppeling de rotor aan; bij een busmotorpomp zijn de motor en de pomp volledig geïntegreerd in één hermetisch gesloten behuizing, waarbij de motorwikkelingen direct in contact staan met de vloeistof.

Magneetpomp: voordelen en beperkingen

De magneetpomp heeft een externe standaardmotor die eenvoudig vervangbaar is en geen speciale kennis vereist. De magnetische koppeling heeft echter een maximaal overdraagbaar koppel; bij overbelasting of droogloop ontkoppelt de magneet, wat de pomp beschermt maar ook stilstand veroorzaakt. Magneetpompen zijn doorgaans geschikt voor lagere tot middelmatige drukken en debieten.

Busmotorpomp: voordelen en beperkingen

De busmotorpomp heeft geen externe koppeling en kan daardoor hogere drukken en grotere vermogens aan. Omdat de motor volledig omsloten is door de vloeistof, is er geen risico op ontkoppeling. Nadeel is dat de motor gespecialiseerd onderhoud vereist en dat de vloeistof de motorwikkelingen niet mag aantasten. Voor sterk corrosieve media zijn speciale materialen noodzakelijk. Busmotorpompen zijn bij uitstek geschikt voor toepassingen waarbij hoge betrouwbaarheid en continue bedrijfszekerheid zwaarder wegen dan eenvoud van onderhoud.

Voor de meeste standaard agressieve media in de chemie zijn beide typen uitstekend inzetbaar. De keuze hangt af van het vereiste vermogen, de procesdruk, de beschikbaarheid van onderhoudstechnici en de specifieke eigenschappen van de vloeistof.

Wanneer is een magneetpomp niet de juiste keuze voor een vloeistof?

Een magneetpomp is niet de juiste keuze wanneer de vloeistof een hoge viscositeit heeft, vaste deeltjes bevat, ferromagnetische eigenschappen bezit, of wanneer de procesomstandigheden leiden tot gasvorming of cavitatie in de pomp. Ook bij zeer hoge drukken of grote vermogens zijn andere pomptypen vaak beter geschikt.

Concreet zijn dit de situaties waarin je beter voor een alternatief kiest:

Ferromagnetische vloeistoffen of slurries: ijzerdeeltjes of magnetische pigmenten verstoren de magnetische koppeling en kunnen de pomp blokkeren.
Hoge viscositeit: bij media boven circa 200 mPas neemt het rendement sterk af en kan de magnetische koppeling overbelast raken.
Sterk gasbeladen media: gasbellen in de vloeistof onderbreken de smering van de lagers en leiden tot droogloop en schade.
Toepassingen met hoge druk en groot debiet: voor hogere drukken zijn busmotorpompen of verdringerpompen zoals de Wanner Hydra-Cell beter geschikt.
Media met slechte smerende eigenschappen: zuiver water, lichte koolwaterstoffen of cryogene vloeistoffen vereisen speciale lageruitvoeringen of een ander pomptype.

Het is altijd verstandig om de vloeistofeigenschappen volledig in kaart te brengen voordat je een pomptype selecteert. Een verkeerde keuze leidt niet alleen tot voortijdige slijtage, maar ook tot ongeplande stilstand en hogere totale kosten over de levensduur van de installatie.

Hoe PromoTec helpt bij de keuze voor de juiste magneetpomp

De juiste magneetpomp kiezen voor een specifiek medium is maatwerk. Wij begeleiden HSE Managers, Process Safety Engineers en Milieucoördinatoren bij het volledige selectieproces, van vloeistofanalyse tot definitieve pompkeuze. Als merkonafhankelijk specialist met meer dan 50 jaar ervaring in de (petro)chemie, farmacie en olie- en gassector bieden wij objectief advies zonder commerciële bijbedoelingen.

Wat wij voor u doen:

Analyse van de vloeistofeigenschappen en procesomstandigheden om het juiste pomptype te bepalen
Vergelijking van magneetpompen, busmotorpompen en membraanpompen op basis van uw specifieke situatie
TCO-berekening waarmee u de hogere initiële investering intern kunt onderbouwen
Advies over ATEX-classificaties en naleving van TA-Luft en IED
Testen van de gekozen pomp op onze eigen testinstallatie onder uw procesomstandigheden

Wilt u weten welke sealless pompoplossing het beste past bij uw medium en uw veiligheidseisen? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend adviesgesprek.

Veelgestelde vragen

Hoe controleer ik of mijn vloeistof voldoende smeervermogen heeft voor een magneetpomp?

Het smeervermogen van een vloeistof is terug te vinden in het veiligheidsblad (SDS) of via de leverancier van de vloeistof. Als vuistregel geldt dat media met een viscositeit boven 1 mPas en een voldoende filmvormende werking doorgaans geschikt zijn voor standaard glijlagers in siliciumcarbide. Bij twijfel — bijvoorbeeld bij lichte koolwaterstoffen of sterk verdunde waterige oplossingen — adviseert u het beste een pompspecialist te raadplegen die de lageruitvoering kan afstemmen op uw specifieke medium.

Wat gebeurt er als een magneetpomp toch droogloopt, en hoe voorkom ik dat?

Bij droogloop verliest de vloeistof haar smerende en koelende functie voor de interne glijlagers, wat binnen enkele seconden tot ernstige lagerschade en in het ergste geval tot breuk van de containershell kan leiden. U voorkomt droogloop door een niveaubeveiliging of droogloopdetectie te installeren, zoals een stroomwachter of een drukschakelaar aan de zuigzijde. Sommige moderne magneetpompen zijn standaard uitgerust met een geïntegreerde droogloopbeveiliging; vraag uw leverancier hier expliciet naar bij de selectie.

Kan ik een bestaande pomp met mechanische afdichting vervangen door een magneetpomp zonder de installatie aan te passen?

In veel gevallen is een directe vervanging mogelijk, omdat magneetpompen vaak worden aangeboden in dezelfde aansluitafmetingen als conventionele centrifugaalpompen volgens DIN EN ISO 2858 of ASME-normen. Wel dient u de leidingaansluiting, het fundament en de motoraansluiting te controleren op compatibiliteit. Houd er ook rekening mee dat de zuigleiding luchtdicht moet zijn, omdat magneetpompen gevoeliger zijn voor luchtinsluiting dan pompen met een mechanische afdichting.

Hoe vaak moet een magneetpomp onderhouden worden in vergelijking met een pomp met mechanische afdichting?

Omdat de magneetpomp geen slijtgevoelige mechanische afdichting heeft, is het onderhoudsinterval doorgaans aanzienlijk langer dan bij conventionele pompen. In de praktijk beperkt preventief onderhoud zich tot inspectie van de externe motor, controle van de koppeling en periodieke inspectie van de glijlagers — afhankelijk van het medium en de bedrijfsuren, typisch eens per twee tot vier jaar. Dit lagere onderhoudsfrequentie is een van de belangrijkste factoren die de hogere aanschafprijs van een magneetpomp rechtvaardigen in de TCO-berekening.

Welke materialen worden gebruikt voor de natte delen van een magneetpomp, en hoe kies ik het juiste materiaal voor mijn medium?

De meest gebruikte materialen voor de natte delen zijn ETFE, PTFE, PFA en PP voor de behuizing en containershell, en siliciumcarbide (SiC) of keramiek voor de glijlagers en de as. Voor sterk oxiderende zuren zoals geconcentreerd zwavelzuur of salpeterzuur is PTFE of PFA de aangewezen keuze, terwijl voor logen en organische oplosmiddelen ook PP of ETFE uitstekend voldoen. De juiste materiaalkeuze bepaalt u op basis van de chemische bestendigheidslijsten van de fabrikant, gecombineerd met de procestemperatuur en -druk van uw toepassing.

Is een magneetpomp ook geschikt voor gebruik in ATEX-zones, en welke certificeringen zijn vereist?

Ja, magneetpompen zijn bij uitstek geschikt voor ATEX-zones omdat er geen mechanische afdichting aanwezig is die door slijtage een ontstekingsbron kan worden. Voor toepassing in ATEX-zones dient de volledige pompunit — inclusief de elektromotor — te zijn gecertificeerd voor de betreffende zone-indeling (Zone 1 of Zone 2) en explosiegroep. Let er bij de selectie op dat ook de motorbeveiliging en de kabelinvoeren ATEX-gecertificeerd zijn, en dat de pomp is voorzien van een temperatuurbegrenzer om oververhitting bij droogloop te voorkomen.

Wat zijn de meest voorkomende fouten bij de installatie van een magneetpomp, en hoe vermijd ik ze?

De meest gemaakte installatiefouten zijn een te hoge zuighoogte waardoor cavitatie ontstaat, het niet ontluchten van de pomp vóór inbedrijfstelling, en het gebruik van een te lange of te nauwe zuigleiding met onnodige bochten die de NPSH-waarde negatief beïnvloeden. Zorg er daarnaast voor dat de pomp nooit tegen een gesloten afsluiter wordt gestart en dat de vloeistof altijd de pomp volledig vult voordat u opstart. Een correcte uitlijning van de koppeling tussen motor en pomp is eveneens essentieel om trillingen en voortijdige lagerslijtage te voorkomen.

Nieuws