Nieuws

Wat zijn de gevaren van een lekkende pomp in de petrochemie?

Een lekkende pomp in de petrochemische industrie is nooit een klein probleem. Wat begint als een druppel vloeistof langs een asafdichting kan binnen korte tijd uitgroeien tot een ernstig veiligheidsincident, een milieuschandaal of een kostbare ongeplande stilstand. HSE Managers, Process Safety Engineers en Milieucoördinatoren weten dit maar al te goed: de druk om lekkages structureel te elimineren neemt elk jaar toe. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de gevaren van lekkende pompen in de petrochemie en laten we zien hoe sealless technologie, waaronder de membraanpomp, een betrouwbaar en duurzaam alternatief biedt.

Wat zijn de gevaren van een lekkende pomp in de petrochemie?

Een lekkende pomp in de petrochemie brengt drie categorieën risico met zich mee: veiligheidsrisico’s voor medewerkers, milieuschade en operationele verstoringen. In processen waar ontvlambare, giftige of corrosieve vloeistoffen worden verpompt, kan zelfs een minimale lekkage langs een mechanische afdichting leiden tot blootstelling van medewerkers aan gevaarlijke dampen of vloeistoffen. Bij ontvlambare media bestaat bovendien het risico op brand of explosie, zeker in ATEX-zones.

Fugitieve emissies, de onzichtbare dampen die ontsnappen via slijtende pakkingen en afdichtingen, zijn in de petrochemie een van de grootste bronnen van ongecontroleerde uitstoot. Deze emissies zijn moeilijk te meten, maar wel degelijk aanwezig en schadelijk. Naast de directe gevaren voor mens en milieu zorgt een lekkende pomp ook voor procesinstabiliteit: drukverlies, verminderde capaciteit en onvoorspelbaar gedrag van het systeem zijn directe gevolgen van een afdichting die zijn functie niet meer volledig vervult.

Wat veel engineers onderschatten, is de cumulatieve schade. Een pomp die structureel lekt, vergt continu onderhoud, veroorzaakt ongeplande stilstand en verhoogt het risico op een groter incident. Juist daarom kiezen steeds meer bedrijven in de petrochemie voor sealless pompen, zoals magneetgedreven pompen, busmotorpompen en de hydraulisch gebalanceerde membraanpomp, waarbij lekkage technisch is uitgesloten. Promotec levert al meer dan 50 jaar dit soort sealless oplossingen voor de petrochemische industrie.

Welke regelgeving geldt voor emissies en lekkages bij pompen?

De regelgeving rondom emissies en lekkages bij industriële pompen is de afgelopen jaren aanzienlijk aangescherpt. De drie meest relevante kaders voor de petrochemische industrie zijn TA-Luft, de Industrial Emissions Directive (IED) en de ATEX-richtlijn 2014/34/EU.

  • TA-Luft stelt strenge eisen aan de maximale emissie van vluchtige organische stoffen (VOS) en andere gevaarlijke stoffen vanuit procesinstallaties. Pompen met mechanische afdichtingen voldoen steeds vaker niet meer aan de nieuwste normen zonder aanvullende maatregelen.
  • IED (Industrial Emissions Directive) verplicht grote industriële installaties tot het toepassen van de beste beschikbare technieken (BBT) om emissies te minimaliseren. Sealless pomptechnologie wordt daarin expliciet erkend als een van die technieken.
  • ATEX 2014/34/EU regelt de veiligheid van apparatuur in explosieve atmosferen. Pompen die worden ingezet in ATEX-zones moeten aantoonbaar voldoen aan de geldende classificaties. Onze Hermag busmotorpompen zijn leverbaar conform ATEX 2014/34/EU voor gebruik in explosieve atmosferen.

Voor HSE Managers is het cruciaal dat de gekozen pomptechnologie niet alleen vandaag voldoet, maar ook bestand is tegen verdere aanscherping van de normen. Sealless pompen bieden daarin een structureel voordeel: omdat er geen dynamische afdichtingen aanwezig zijn, is het risico op niet-naleving bij een volgende audit aanzienlijk kleiner.

Wat zijn de financiële gevolgen van een lekkende pomp?

De financiële schade van een lekkende pomp gaat veel verder dan de kosten van een nieuwe pakking of afdichting. Een eerlijke Total Cost of Ownership (TCO)-berekening laat zien dat conventionele pompen met mechanische afdichtingen op de lange termijn aanzienlijk duurder uitvallen dan sealless alternatieven.

De directe kosten omvatten regelmatig onderhoud aan afdichtingen, vervanging van slijtdelen en de arbeidsuren die daarmee gemoeid zijn. Maar de indirecte kosten zijn minstens zo groot. Ongeplande stilstand in een petrochemisch proces kost per uur al snel tienduizenden euro’s. Daarbij komen mogelijke boetes bij niet-naleving van milieuregelgeving, kosten voor sanering bij een lekkage en de reputatieschade die een incident met zich meebrengt.

Een sealless pomp, zoals een magneetgedreven pomp, een busmotorpomp of een membraanpomp van Wanner Hydra-Cell, heeft een hogere initiële aanschafprijs. Maar door het wegvallen van onderhoudskosten aan afdichtingen, de langere standtijden en de drastische reductie van ongeplande stilstand, is de terugverdientijd in de meeste toepassingen aanzienlijk korter dan verwacht. Wij helpen onze klanten graag bij het opstellen van een volledige TCO-berekening waarmee ook het management overtuigd wordt van de investering.

Hoe werken sealless pompen en waarom lekken ze niet?

Sealless pompen elimineren het lekkagerisico door de mechanische asafdichting volledig te vervangen door een gesloten constructie. Er zijn verschillende technologieën die dit op hun eigen manier realiseren.

Magneetgedreven pompen

Bij magneetgedreven pompen wordt de waaier aangedreven via een magnetische koppeling door de pompwand heen. Er is geen fysieke verbinding tussen de aandrijfas en de vloeistofzijde van de pomp. Het resultaat is een volledig gesloten systeem waarbij lekkage technisch onmogelijk is. Onze Greenpumps turbinepompen zijn een goed voorbeeld: magneetgedreven, absoluut lekvrij en ook geschikt voor ATEX-toepassingen.

Busmotorpompen

Bij een busmotorpomp is de elektrische motor volledig geïntegreerd in de pomp. De rotor van de motor bevindt zich in de vloeistof, waardoor er geen doorvoering van de as door de pompwand nodig is. Dit zorgt voor een dubbele insluiting van de vloeistof en maakt de pomp volledig emissievrij. De pomp wordt gesmeerd en gekoeld door de vloeistof zelf, waardoor smeerolie overbodig is.

Membraanpompen

De hydraulisch gebalanceerde membraanpomp, zoals de Wanner Hydra-Cell, werkt via een membraan dat de vloeistofzijde volledig scheidt van de aandrijfzijde. Er zijn geen dynamische mechanische afdichtingen aanwezig. Dit maakt de membraanpomp niet alleen lekvrij, maar ook bijzonder geschikt voor agressieve, abrasieve of viskeuze vloeistoffen. Vloeistoffen met vaste deeltjes tot 30% kunnen probleemloos worden verpompt, en in sommige systeemontwerpen zelfs tot 45%.

Wat is het verschil tussen magneetgedreven pompen en busmotorpompen?

Zowel magneetgedreven pompen als busmotorpompen zijn sealless en daarmee volledig lekvrij, maar er zijn belangrijke technische verschillen die de keuze tussen beide bepalen.

Bij een magneetgedreven pomp blijft de elektromotor buiten de pomp. De koppeling tussen motor en waaier verloopt via magneten door de pompwand. Dit is een beproefde en breed toegepaste technologie die al meer dan 30 jaar deel uitmaakt van ons leveringsprogramma.

Bij een busmotorpomp is de motor volledig geïntegreerd in de pomp. Dit levert een aantal extra voordelen op ten opzichte van magneetgedreven pompen:

  • Dubbele insluiting van de vloeistof voor maximale veiligheid
  • Aanzienlijk compactere pomp-motorcombinatie met kleinere voetprint
  • Geen uitlijning nodig tussen pomp en aandrijving
  • Significant lager geluids- en vibratieniveau
  • Minder onderdelen, dus minder onderhoud
  • Geen smeerolie nodig

Wij komen nog steeds busmotorpompen tegen die wij ruim 30 jaar geleden hebben geleverd en die nog altijd in bedrijf zijn. In termen van life cycle costs is de busmotorpomp dan ook zeker geen dure oplossing, maar juist een zeer kosteneffectieve keuze voor toepassingen met gevaarlijke, toxische of explosieve media.

Wanneer is het vervangen van een conventionele pomp door een sealless pomp verplicht of noodzakelijk?

Er zijn situaties waarin de overstap naar een sealless pomp niet langer een keuze is, maar een noodzaak. De meest voorkomende aanleidingen zijn:

  1. Aanscherping van milieuregelgeving: Als een installatie niet meer voldoet aan de eisen van TA-Luft of de IED, is vervanging van pompen met mechanische afdichtingen door sealless alternatieven vaak de meest directe oplossing.
  2. Herclassificatie van ATEX-zones: Bij een gewijzigde ATEX-classificatie moeten pompen aantoonbaar voldoen aan de nieuwe eisen. Sealless pompen bieden hier structureel meer zekerheid.
  3. Herhaalde lekkage-incidenten: Als een pomp structureel lekt en onderhoud geen duurzame oplossing biedt, is vervanging de enige verantwoorde keuze.
  4. Wijziging van het te verpompen medium: Wanneer een proces overschakelt naar een gevaarlijker, giftiger of corrosiever medium, kan een conventionele pomp met afdichting niet langer veilig worden ingezet.
  5. Strategische verduurzaming: Steeds meer bedrijven stellen intern doelstellingen voor emissieverlaging. Sealless pompen zijn daarin een concrete en meetbare stap.

Wij adviseren onze klanten altijd op basis van hun specifieke procesomstandigheden, het te verpompen medium en de geldende veiligheidsnormen. Met meer dan 50 jaar ervaring in de petrochemie, farmacie en chemische industrie, en als distributeur van sealless technologieën zoals Greenpumps, Hermag en Wanner Hydra-Cell, zijn wij bij uitstek de partner die objectief en onafhankelijk advies geeft. Of het nu gaat om een magneetgedreven turbinepomp, een busmotorpomp of een membraanpomp: wij vinden altijd de oplossing die past bij uw proces, uw medium en uw veiligheidseisen. Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvend adviesgesprek.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt het gemiddeld om een conventionele pomp te vervangen door een sealless pomp?

De doorlooptijd van een vervanging hangt sterk af van de complexiteit van de installatie en het type sealless pomp dat wordt gekozen. In veel gevallen kan een directe vervanging worden gerealiseerd binnen één geplande onderhoudsstop, mits de juiste pomp tijdig is geselecteerd en beschikbaar is. Wij adviseren om de vervanging te plannen in samenwerking met een technisch specialist die de procesomstandigheden, het medium en de aansluitmaten vooraf beoordeelt, zodat de stilstandtijd tot een minimum wordt beperkt.

Zijn sealless pompen ook geschikt voor media met hoge temperaturen of extreme drukken?

Ja, sealless pompen zijn beschikbaar in uitvoeringen die bestand zijn tegen hoge temperaturen en hoge drukken. Zo zijn magneetgedreven pompen en busmotorpompen leverbaar in materialen zoals PTFE, Hastelloy of roestvrij staal, afhankelijk van de chemische en thermische belasting van het medium. De hydraulisch gebalanceerde membraanpomp van Wanner Hydra-Cell is eveneens geschikt voor veeleisende procescondities en kan worden geconfigureerd voor specifieke druk- en temperatuurbereiken. Neem bij twijfel altijd contact op met een specialist om de juiste materiaalkeuze en pompspecificatie te bepalen.

Wat zijn de meest voorkomende fouten bij de selectie van een sealless pomp voor petrochemische toepassingen?

Een veelgemaakte fout is het selecteren van een pomp uitsluitend op basis van debiet en druk, zonder voldoende rekening te houden met de eigenschappen van het medium, zoals viscositeit, agressiviteit, abrasiviteit of de aanwezigheid van vaste deeltjes. Een andere veelvoorkomende misser is het onderschatten van de ATEX-classificatie van de omgeving, waardoor een pomp wordt geïnstalleerd die niet voldoet aan de geldende explosieveiligheidseisen. Tot slot wordt de Total Cost of Ownership te vaak buiten beschouwing gelaten: een hogere aanschafprijs van een sealless pomp wordt ten onrechte als bezwaar gezien, terwijl de lagere onderhoudskosten en langere levensduur de investering doorgaans ruimschoots rechtvaardigen.

Hoe kan ik als HSE Manager intern draagvlak creëren voor de investering in sealless pomptechnologie?

De meest overtuigende aanpak is het presenteren van een concrete TCO-berekening die de totale kosten van een conventionele pomp afzet tegen die van een sealless alternatief over een periode van vijf tot tien jaar. Neem daarin niet alleen de aanschafprijs op, maar ook de kosten van onderhoud, ongeplande stilstand, boetes bij niet-naleving van regelgeving en eventuele saneringskosten bij een lekkage-incident. Aanvullend kunt u verwijzen naar de wettelijke verplichtingen vanuit TA-Luft en de IED, die de overstap naar sealless technologie in veel gevallen niet langer optioneel maken. Wij ondersteunen onze klanten graag bij het opstellen van dit soort businesscases.

Wat is het verschil tussen een hydraulisch gebalanceerde membraanpomp en een gewone membraanpomp?

Een conventionele membraanpomp maakt gebruik van een mechanisch aangedreven membraan dat direct door een excentrische as wordt bewogen. Dit legt een ongelijkmatige belasting op het membraan, wat slijtage versnelt en de levensduur beperkt. Bij een hydraulisch gebalanceerde membraanpomp, zoals de Wanner Hydra-Cell, wordt het membraan aangedreven via een hydraulisch vloeistofkussen dat de kracht gelijkmatig over het volledige membraanoppervlak verdeelt. Dit resulteert in een aanzienlijk langere membraanlevensduur, een constanter debiet en de mogelijkheid om ook abrasieve of viskeuze media te verpompen zonder verhoogde slijtage.

Kunnen sealless pompen ook worden ingezet bij bestaande installaties, of zijn ze alleen geschikt voor nieuwbouw?

Sealless pompen zijn in de meeste gevallen uitstekend inzetbaar als retrofit in bestaande installaties. Magneetgedreven pompen en busmotorpompen zijn beschikbaar in standaard aansluitafmetingen die compatibel zijn met gangbare leidingdimensies en flensnormen, waardoor vervanging van een conventionele pomp relatief eenvoudig kan worden gerealiseerd. Bij een retrofit is het wel belangrijk om de procesomstandigheden opnieuw te beoordelen, zodat de nieuwe pomp optimaal is afgestemd op het huidige medium en de actuele bedrijfsdruk en -temperatuur. Onze specialisten begeleiden dit proces van technische selectie tot en met inbedrijfstelling.

Hoe worden sealless pompen onderhouden en wat zijn de typische onderhoudsintervallen?

Een van de grootste voordelen van sealless pompen is de drastisch lagere onderhoudsbehoefte ten opzichte van pompen met mechanische afdichtingen. Bij busmotorpompen zijn er vrijwel geen slijtdelen die periodiek vervangen moeten worden, omdat de pomp wordt gesmeerd en gekoeld door het medium zelf. Bij magneetgedreven pompen en membraanpompen zijn de onderhoudsintervallen aanzienlijk langer dan bij conventionele pompen, en beperkt het onderhoud zich voornamelijk tot periodieke inspectie en eventuele vervanging van het membraan of de waaier na vele duizenden bedrijfsuren. Concrete onderhoudsintervallen zijn afhankelijk van het medium en de bedrijfsomstandigheden; wij adviseren altijd op basis van uw specifieke toepassing.

Gerelateerde artikelen

Zoek jij een afwisselende job?

Klik dan hier