Wat is het verschil tussen een interne en een externe tandwielpomp?

Een interne tandwielpomp en een externe tandwielpomp zijn beide verdringerpompen die vloeistof verplaatsen via het ingrijpen van tandwielen, maar zij verschillen fundamenteel in constructie en toepassingsgebied. Bij een interne tandwielpomp draait een klein tandwiel binnenin een groter ringwiel, terwijl een externe tandwielpomp twee gelijkwaardige tandwielen naast elkaar gebruikt die in elkaar grijpen. Die constructieve keuze bepaalt welke vloeistoffen, drukken en omstandigheden het best bij elk type passen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over beide typen, zodat je precies weet welke pomp het beste aansluit bij jouw proces. Wil je direct advies? Neem dan een kijkje op de website van PromoTec voor meer informatie over het volledige pompassortiment.

Hoe werkt een interne tandwielpomp?

Een interne tandwielpomp werkt met een klein, extern vertand tandwiel dat binnenin een groter, intern vertand ringwiel roteert. Beide tandwielen draaien in dezelfde richting. Aan de inlaatzijde ontstaat een groeiende holte tussen de tanden, waardoor vloeistof wordt aangezogen. Aan de uitlaatzijde klemmen de tanden de vloeistof samen en persen die naar de uitlaat.

Tussen het kleine en het grote tandwiel bevindt zich een maanvormig scheidingsstuk, de zogenoemde maansikkel. Dit onderdeel zorgt ervoor dat de vloeistof niet direct van de hogedrukzijde naar de lagedrukzijde terugstroomt. Dankzij dit ontwerp is de vloeistofstroom bijzonder gelijkmatig en vrijwel pulsatievrij, wat een groot voordeel is bij gevoelige processen.

Interne tandwielpompen zijn compact van bouw en hebben relatief weinig bewegende delen. Dat maakt ze robuust, stil in gebruik en geschikt voor vloeistoffen met een hoge viscositeit. Ze zijn dan ook populair in toepassingen waarbij smeeroliën, hars, bitumen of andere stroperige media worden verpompt.

Hoe werkt een externe tandwielpomp?

Een externe tandwielpomp werkt via twee gelijkwaardige tandwielen die naast elkaar zijn geplaatst en in tegengestelde richting draaien. Wanneer de tanden aan de inlaatzijde uit elkaar bewegen, ontstaat er een onderdruk die vloeistof aanzuigt. De vloeistof wordt meegenomen in de ruimte tussen de tanden en de pompbehuizing, en aan de uitlaatzijde samengeperst en uitgestoten.

Omdat beide tandwielen even groot zijn en elk een eigen as hebben, is de constructie symmetrisch en relatief eenvoudig te produceren. Dit maakt externe tandwielpompen doorgaans goedkoper in aanschaf dan interne varianten. De keerzijde is dat de vloeistofstroom iets meer pulsatie vertoont, al is dit bij de meeste industriële toepassingen goed beheersbaar.

Externe tandwielpompen zijn bijzonder geschikt voor het verpompen van schone, niet-abrasieve vloeistoffen onder hoge druk. Ze worden veelvuldig ingezet in hydraulische systemen, smeersystemen en bij het doseren van chemicaliën. Door hun stevige constructie kunnen ze hoge differentiaaldrukken aan, wat ze tot een betrouwbare keuze maakt in veeleisende industriële omgevingen.

Wat zijn de belangrijkste verschillen tussen beide typen?

Het belangrijkste verschil tussen een interne en een externe tandwielpomp zit in de constructie: bij een interne pomp draait een klein tandwiel binnen een groter ringwiel, terwijl een externe pomp twee gelijkwaardige tandwielen naast elkaar gebruikt. Dit verschil in opbouw heeft directe gevolgen voor prestaties, toepassingsgebied en onderhoud.

De meest relevante verschillen op een rij:

Stroomgelijkmatigheid: Interne tandwielpompen leveren een vrijwel pulsatievrije stroom; externe tandwielpompen hebben iets meer pulsatie.
Viscositeit: Interne tandwielpompen presteren beter bij hoge viscositeiten; externe tandwielpompen zijn meer geschikt voor dunvloeibare media.
Drukbereik: Externe tandwielpompen kunnen doorgaans hogere differentiaaldrukken aan.
Compactheid: Interne tandwielpompen zijn compacter en stiller in gebruik.
Aanschafprijs: Externe tandwielpompen zijn over het algemeen goedkoper door de eenvoudigere constructie.
Gevoeligheid voor vaste deeltjes: Beide typen zijn gevoelig voor abrasieve deeltjes, maar interne tandwielpompen zijn door hun nauwere toleranties iets kwetsbaarder.

De keuze tussen beide typen hangt dus sterk af van de eigenschappen van de te verpompen vloeistof en de procesomstandigheden.

Welk type tandwielpomp is geschikt voor welke vloeistof?

Interne tandwielpompen zijn bij uitstek geschikt voor viskeuze, stroperige vloeistoffen zoals smeeroliën, bitumen, hars, lijm en polymeren. Externe tandwielpompen zijn beter geschikt voor dunvloeibare, schone vloeistoffen zoals hydraulische olie, solventen, brandstoffen en lichte chemicaliën. De viscositeit van de vloeistof is daarmee het eerste selectiecriterium.

Naast viscositeit spelen ook andere vloeistofeigenschappen een rol:

Abrasiviteit: Vloeistoffen met vaste deeltjes of slijpende bestanddelen zijn ongeschikt voor beide typen tandwielpompen. Overweeg in dat geval een membraanpomp of slangpomp.
Chemische agressiviteit: Bij corrosieve media is de materiaalkeuze van de pomp doorslaggevend. Zowel interne als externe tandwielpompen zijn leverbaar in roestvrij staal of speciale legeringen.
Temperatuur: Interne tandwielpompen zijn vaak beter bestand tegen hoge temperaturen door hun robuuste constructie.
Schuimgevoeligheid: De gelijkmatige stroom van een interne tandwielpomp vermindert het risico op schuimvorming bij gevoelige vloeistoffen.

In de voedingsmiddelen- en farmaceutische industrie worden speciale hygiënische uitvoeringen van interne tandwielpompen ingezet, waarbij de gladde binnencontouren reiniging vergemakkelijken en voldoen aan strenge hygiënenormen.

Wanneer kies je voor een interne in plaats van een externe tandwielpomp?

Je kiest voor een interne tandwielpomp wanneer de vloeistof een hoge viscositeit heeft, wanneer een pulsatievrije stroom vereist is, of wanneer de beschikbare ruimte beperkt is. Een externe tandwielpomp is de betere keuze bij dunvloeibare media, hoge drukken en wanneer de aanschafkosten een doorslaggevende factor zijn.

Concrete situaties waarbij een interne tandwielpomp de voorkeur verdient:

Het verpompen van smeeroliën, hars of bitumen met een viscositeit boven 100 cSt
Processen waarbij pulsaties schade kunnen veroorzaken aan meetinstrumenten of membranen
Toepassingen waarbij een compacte, stille pomp gewenst is
Hygiënische processen in de voedings- of farmaceutische industrie

Concrete situaties waarbij een externe tandwielpomp de voorkeur verdient:

Hydraulische systemen met hoge drukken en lichte oliën
Nauwkeurige dosering van schone, dunvloeibare chemicaliën
Toepassingen waarbij de aanschafprijs een belangrijke rol speelt
Smeersystemen in machines en installaties

In de praktijk is het raadzaam om bij twijfel een pompspecialist te raadplegen. De juiste selectie voorkomt voortijdige slijtage, onnodige downtime en hoge onderhoudskosten.

Wat zijn veelvoorkomende problemen met tandwielpompen en hoe los je die op?

Veelvoorkomende problemen met tandwielpompen zijn overmatige slijtage, verlies van debiet, lekkage langs de asafdichting en oververhitting. De meeste van deze problemen zijn te herleiden tot een verkeerde pompkeuze, een ongeschikte vloeistof of onvoldoende onderhoud. Tijdige diagnose en correctieve actie voorkomen kostbare storingen.

Overmatige slijtage en verlies van debiet

Slijtage treedt op wanneer de vloeistof abrasieve deeltjes bevat, wanneer de pomp droogloopt of wanneer de viscositeit te laag is voor de gekozen pompgrootte. Bij te lage viscositeit is de smerende werking van de vloeistof onvoldoende, waardoor de tandwielen en de behuizing snel slijten. Het gevolg is een afnemend debiet en een dalende opvoerhoogte. De oplossing is het controleren van de vloeistofeigenschappen en zo nodig overstappen op een pomptype dat beter past bij het medium.

Lekkage langs de asafdichting

Lekkage langs de asafdichting is een veelvoorkomend probleem bij conventionele tandwielpompen met mechanische afdichtingen. Slijtage van de afdichting, chemische aantasting of thermische belasting kunnen leiden tot lekkage van gevaarlijke of milieubelastende vloeistoffen. In processen waarbij dit een risico vormt, is het verstandig te overwegen of een sealless verdringerpomp een betere oplossing biedt. Magneetgedreven of busmotorpompen elimineren de asafdichting volledig en daarmee ook het lekkagerisico.

Oververhitting en kavitatie

Oververhitting ontstaat wanneer de pomp te lang op een gesloten leiding werkt of wanneer de vloeistof onvoldoende koeling biedt. Kavitatie treedt op wanneer de inlaatdruk te laag is, waardoor dampbellen ontstaan die bij hogere druk imploderen en de tandwielen beschadigen. Beide problemen zijn te voorkomen door de installatie correct te dimensioneren, voldoende NPSH te garanderen en de pomp nooit droog te laten lopen.

Hoe PromoTec helpt bij de keuze voor de juiste tandwielpomp

De keuze tussen een interne en een externe tandwielpomp lijkt technisch, maar heeft grote gevolgen voor de betrouwbaarheid, veiligheid en onderhoudskosten van een installatie. Als specialist in industriële pompen met meer dan 50 jaar ervaring helpen wij u bij het maken van de juiste keuze, ook wanneer het gaat om lek- en emissievrije alternatieven voor processen met gevaarlijke media.

Wat wij voor u kunnen betekenen:

Objectief selectieadvies op basis van uw vloeistof, druk, temperatuur en veiligheidseisen
Een breed assortiment tandwielpompen, verdringerpompen en sealless alternatieven van internationaal gerenommeerde fabrikanten
Ondersteuning bij TCO-berekeningen om de juiste investering intern te onderbouwen
Eigen servicedienst voor onderhoud, reparatie en revisie van uw pompinstallaties
Advies over ATEX-classificaties en naleving van normen zoals TA-Luft en IED

Wilt u weten welk pomptype het beste past bij uw specifieke toepassing? Neem contact met ons op en wij helpen u verder met een concreet en onafhankelijk advies.

Veelgestelde vragen

Kan een tandwielpomp ook worden ingezet voor vloeistoffen met wisselende viscositeit?

Ja, maar dit vereist zorgvuldige selectie en eventueel aanvullende maatregelen. Bij sterk wisselende viscositeit kan het debiet en de drukopbouw van de pomp variëren, wat de procesnauwkeurigheid beïnvloedt. Een interne tandwielpomp is in de meeste gevallen beter bestand tegen viscositeitswisselingen dan een externe variant, dankzij de gelijkmatigere stroomkarakteristiek. Raadpleeg een pompspecialist om te bepalen of aanvullende regelapparatuur of een variabele aandrijving noodzakelijk is.

Hoe vaak moet een tandwielpomp worden onderhouden?

De onderhoudsfrequentie hangt sterk af van het type vloeistof, de bedrijfsomstandigheden en het pomptype, maar als vuistregel geldt een periodieke inspectie elke 2.000 tot 4.000 bedrijfsuren. Controleer daarbij de staat van de asafdichting, de tandwielen en de lagers, en meet het debiet om vroegtijdige slijtage te detecteren. Bij agressieve of abrasieve media is een kortere onderhoudsinterval aan te raden. Een goed onderhoudsprogramma verlengt de levensduur aanzienlijk en voorkomt onverwachte stilstand.

Wat is het verschil tussen een magneetgedreven tandwielpomp en een conventionele tandwielpomp?

Bij een conventionele tandwielpomp wordt de as via een mechanische afdichting (zoals een glijringafdichting) door de pompbehuizing heen gevoerd, wat een potentieel lekpunt vormt. Een magneetgedreven tandwielpomp heeft geen doorvoering van de as naar buiten: de aandrijving verloopt via een magnetische koppeling door de hermetisch gesloten behuizing heen. Dit elimineert het risico op lekkage volledig, wat deze uitvoering bij uitstek geschikt maakt voor giftige, ontvlambare of milieubelastende vloeistoffen. De aanschafprijs ligt hoger, maar de veiligheids- en milieuvoordelen wegen in veel processen ruimschoots op tegen de meerkosten.

Kan ik een bestaande externe tandwielpomp vervangen door een interne tandwielpomp zonder de installatie aan te passen?

Niet altijd zonder meer, maar het is in veel gevallen wel mogelijk met beperkte aanpassingen. Interne tandwielpompen zijn compacter dan externe varianten, wat de inbouw kan vereenvoudigen, maar de aansluitafmetingen, aandrijfvermogen en rotatiesnelheid kunnen verschillen. Controleer ook of de nieuwe pomp dezelfde debiet- en drukkarakteristiek levert bij de viscositeit van uw vloeistof. Laat de vervanging beoordelen door een pompspecialist om te voorkomen dat de installatie onder- of overgedimensioneerd raakt.

Welke materialen zijn beschikbaar voor tandwielpompen die worden ingezet bij corrosieve of agressieve media?

Tandwielpompen zijn leverbaar in een breed scala aan materialen, afhankelijk van de chemische agressiviteit van de vloeistof. Gangbare opties zijn gietijzer voor standaardtoepassingen, roestvrij staal (316L) voor corrosieve media, en speciale legeringen zoals Hastelloy of duplex staal voor sterk agressieve chemicaliën. De tandwielen zelf kunnen worden uitgevoerd in staal, brons of technische kunststoffen zoals PEEK, afhankelijk van de vereiste chemische bestendigheid en slijtvastheid. Geef bij de pompkeuze altijd het volledige vloeistofprofiel op, inclusief pH, temperatuur en eventuele verontreinigingen.

Hoe voorkom ik kavitatie bij het opstarten van een tandwielpomp?

Kavitatie bij het opstarten is vaak te voorkomen door de aanzuigleiding zo kort en recht mogelijk te houden, met een zo groot mogelijke diameter en zo min mogelijk bochten of afsluiters. Zorg ervoor dat de pomp vóór het opstarten gevuld is met vloeistof (geprimd) en dat de inlaatdruk altijd boven de minimaal vereiste NPSH-waarde blijft. Vermijd ook een te hoge rotatiesnelheid bij koude, dunvloeibare vloeistoffen. Bij installaties met een hoog kavitatirisico is het raadzaam een drukwachter op de inlaatzijde te plaatsen die de pomp automatisch uitschakelt bij te lage inlaatdruk.

Is een tandwielpomp geschikt voor gebruik in ATEX-zones?

Ja, tandwielpompen zijn verkrijgbaar in ATEX-gecertificeerde uitvoeringen voor gebruik in explosiegevaarlijke omgevingen, zoals zones waar ontvlambare gassen, dampen of stofwolken kunnen voorkomen. De ATEX-classificatie van de pomp moet overeenkomen met de zoneringsindeling van de installatie. Daarbij spelen zowel de pomp zelf als de aandrijfmotor en eventuele koppeling een rol. PromoTec adviseert over de juiste ATEX-categorie en zorgt voor een complete, gecertificeerde pompset die voldoet aan de geldende Europese richtlijnen.

Nieuws