In welke processen vervangt een magneetpomp een conventionele centrifugaalpomp met asafdichting?

Een magneetpomp vervangt een conventionele centrifugaalpomp met asafdichting zodra het verpompte medium gevaarlijk, giftig, ontvlambaar of milieubelastend is en lekkage via de afdichting onaanvaardbaar is. Doordat een magneetpomp geen mechanische asafdichting heeft, is het risico op fugitieve emissies structureel geëlimineerd. De vragen hieronder behandelen de meest relevante aspecten van die overstap, van vloeistofkeuze tot regelgeving en kosten. Meer over ons aanbod vindt u op de merken- en productpagina van PromoTec.

Welke vloeistoffen maken een asafdichting ongeschikt?

Een asafdichting is ongeschikt wanneer het medium giftig, carcinogeen, ontvlambaar, corrosief of anderszins gevaarlijk is, en wanneer zelfs een minimale lekkage een veiligheids- of milieurisico vormt. Denk aan vloeistoffen zoals zoutzuur, zwavelzuur, chloorverbindingen, aromatische koolwaterstoffen, oplosmiddelen en farmaceutische tussenproducten.

Mechanische afdichtingen slijten altijd. Dat is geen ontwerpfout, maar een fysieke realiteit: de afdichtingsringen staan onder druk en bewegen continu mee met de roterende as. Bij agressieve media versnelt die slijtage, waardoor de kans op lekkage toeneemt naarmate de pomp langer in bedrijf is. Bij vloeistoffen die kristalliseren of polymeriseren aan de afdichting, kan de afdichting bovendien vastlopen, wat leidt tot plotselinge uitval.

Daarnaast zijn er media die om hygiënische redenen geen contact mogen maken met de buitenomgeving, zoals steriele farmaceutische vloeistoffen of levensmiddeleningrediënten. Ook hier biedt een asafdichting onvoldoende garantie. Kortom: zodra de vloeistof gevaarlijk, agressief of hygiënisch kritisch is, is een sealless alternatief zoals een magneetpomp de logische keuze.

Hoe werkt een magneetpomp anders dan een pomp met asafdichting?

Een magneetpomp drijft het pompwiel aan via een magnetische koppeling in plaats van via een directe mechanische as die door de pompbehuizing heen loopt. Omdat er geen doorvoer van de as door de behuizing nodig is, ontbreekt de afdichting volledig. Het medium blijft hermetisch afgesloten binnen de natte ruimte van de pomp.

Bij een conventionele centrifugaalpomp zit de as verbonden aan de motor en steekt hij door de pompbehuizing heen. Op dat doorvoerpunt zit de mechanische afdichting, die de vloeistof binnenhoudt. Die afdichting is per definitie een zwak punt: hij slijt, kan lekken en vereist regelmatig onderhoud of vervanging.

Bij een magneetpomp zit het pompwiel in een hermetisch gesloten ruimte. De buitenste magneetring is verbonden met de motor en draait om de binnenkant van de behuizing heen. De binnenmagneet, die aan het pompwiel zit, volgt die rotatie via het magnetische veld door de wand heen. Er is geen fysiek contact tussen de natte en de droge zijde. Het resultaat is een volledig lekvrije pomp zonder slijtende afdichting.

In welke industrieën wordt een magneetpomp het meest toegepast?

Magneetpompen worden het meest toegepast in de (petro)chemie, de farmaceutische industrie, de olie- en gassector en de fijnchemie. Dit zijn sectoren waar gevaarlijke, giftige of milieubelastende vloeistoffen worden verwerkt en waar nul emissie een operationele en wettelijke vereiste is.

In de (petro)chemie gaat het om processen met zuren, logen, oplosmiddelen en koolwaterstoffen. Raffinaderijen en chemische complexen in gebieden zoals de Europoort, Botlek en Antwerpen werken al jaren met magneetgedreven pompen als standaard voor kritische toepassingen. De reden is eenvoudig: de kosten van een lekkage, zowel in termen van schade, boetes als reputatieverlies, wegen zwaarder dan de hogere aanschafprijs van een sealless pomp.

In de farmaceutische industrie speelt naast veiligheid ook productintegriteit een rol. Steriele vloeistoffen mogen niet worden verontreinigd door slijtagedeeltjes van een mechanische afdichting. Magneetpompen met gladde, goed reinigbare binnenoppervlakken en gecertificeerde materialen zijn hier de norm.

Ook in de fijnchemie en bij de productie van gewasbeschermingsmiddelen, verven en coatings worden magneetpompen ingezet voor media die bij lekkage direct een gevaar vormen voor medewerkers of de omgeving.

Wat zijn de beperkingen van een magneetpomp?

Een magneetpomp is minder geschikt voor vloeistoffen met hoge viscositeit, vaste deeltjes of abrasieve bestanddelen, en voor toepassingen met zeer hoge druk of temperatuur buiten het specificatiebereik van de magneetkoppeling. Ook bij droogloop is een magneetpomp kwetsbaar.

De magneetkoppeling heeft een maximaal overdraagbaar koppel. Bij overbelasting, bijvoorbeeld door een plotselinge drukstijging of verstopt leidingwerk, kan de koppeling ontkoppelen. De pomp stopt dan met pompen zonder dat de motor uitvalt, wat detectie bemoeilijkt als er geen bewaking is ingebouwd.

Droogloop is een serieus risico. De binnenmagneet en de lagering worden in de meeste magneetpompen gekoeld en gesmeerd door het verpompte medium zelf. Als de pomp droog draait, zelfs kort, kan de binnenkant beschadigen. In processen met kans op droogloop is aanvullende bewaking of een ander pomptype verstandiger.

Vloeistoffen met vaste deeltjes of abrasieve bestanddelen slijten de binnenwand en de lagering sneller, wat de levensduur verkort. Voor dergelijke media zijn slangenpompen of membraanpompen vaak een betere keuze. Het is dus belangrijk om de procesomstandigheden nauwkeurig te beoordelen voordat een magneetpomp wordt geselecteerd.

Wat kost het overstappen van een asafdichtingspomp naar een magneetpomp?

De aanschafprijs van een magneetpomp ligt doorgaans hoger dan die van een vergelijkbare pomp met asafdichting, maar de totale eigendomskosten (TCO) zijn over de levensduur vaak lager. Het verschil zit in lagere onderhoudskosten, minder ongeplande stilstand en het wegvallen van kosten voor afdichtingsvervangingen.

Een mechanische afdichting moet periodiek worden vervangen, afhankelijk van het medium en de bedrijfsomstandigheden soms elk jaar of vaker. Elke vervanging kost niet alleen het onderdeel zelf, maar ook arbeid, stilstandtijd en in sommige gevallen reinigings- of veiligheidsmaatregelen rondom de werkzaamheden. Bij gevaarlijke media komen daar nog kosten voor persoonlijke beschermingsmiddelen en afvalverwerking bij.

Bij een magneetpomp vervallen die terugkerende kosten grotendeels. De pomp heeft geen slijtende afdichting, waardoor het onderhoud zich beperkt tot periodieke inspectie en eventuele vervanging van lagers na langere bedrijfstijd. In de praktijk betekent dit dat de hogere initiële investering zich binnen enkele jaren terugverdient, zeker bij pompen die continu in bedrijf zijn of waarbij stilstand hoge proceskosten met zich meebrengt.

Voor een betrouwbare TCO-berekening is het noodzakelijk om de specifieke procesomstandigheden, het medium, de draaiuren en de historische onderhoudskosten van de bestaande pomp in kaart te brengen. Dat geeft een eerlijk beeld van de werkelijke besparing.

Wanneer is een magneetpomp verplicht volgens TA-Luft of ATEX?

Onder TA-Luft en ATEX is een magneetpomp of een andere sealless uitvoering verplicht wanneer gevaarlijke vloeistoffen worden verpompt die als carcinogeen, mutageen of reprotoxisch zijn geclassificeerd, of wanneer de dampdruk van het medium zo hoog is dat een conventionele afdichting niet voldoet aan de emissie-eisen.

TA-Luft, de Duitse technische richtlijn voor luchtkwaliteit die ook in Nederland als referentiekader wordt gebruikt, stelt strikte eisen aan fugitieve emissies van pompen. Voor bepaalde vloeistofcategorieën schrijft TA-Luft voor dat pompen moeten worden uitgevoerd als hermetisch gesloten systeem, wat in de praktijk neerkomt op magneetgedreven of busmotorpompen.

ATEX 2014/34/EU regelt de veiligheid van apparatuur in explosieve atmosferen. In ATEX-zones waar ontvlambare dampen aanwezig kunnen zijn, moet de pomp zo zijn uitgevoerd dat vonkvorming en lekkage van ontvlambare vloeistoffen worden voorkomen. Een magneetpomp met hermetische behuizing voldoet aan die eis, mits hij is gecertificeerd voor de betreffende ATEX-categorie.

In de praktijk betekent dit dat bij een nieuwe installatie of een revisie van een bestaande installatie in de (petro)chemie of olie- en gassector altijd moet worden getoetst of het medium en de procesomstandigheden onder de TA-Luft- of ATEX-verplichtingen vallen. Dat voorkomt kostbare aanpassingen achteraf en zorgt dat de installatie bij de eerstvolgende audit aantoonbaar voldoet.

Hoe PromoTec helpt bij de overstap naar een magneetpomp

PromoTec begeleidt u bij elke stap van de overstap van een conventionele pomp met asafdichting naar een magneetpomp. Met meer dan 50 jaar ervaring in de (petro)chemie, farmacie en olie- en gassector kennen wij de procesomstandigheden en regelgeving waarmee u dagelijks te maken heeft.

Objectief selectieadvies op basis van uw medium, druk, temperatuur en procesomstandigheden
TCO-berekening waarmee u de hogere initiële investering intern kunt onderbouwen
Advies over ATEX-classificaties en TA-Luft-conformiteit
Levering van magneetgedreven pompen van merken zoals Greenpumps en Hermag
Eigen servicedienst voor installatie, onderhoud en revisie

Wilt u weten welke magneetpomp het beste past bij uw toepassing? Neem contact op met onze specialisten voor een vrijblijvend adviesgesprek.

Veelgestelde vragen

Kan een magneetpomp ook worden ingezet voor vloeistoffen met een hoge temperatuur?

Ja, maar binnen de specificaties van de magneetkoppeling en de gebruikte materialen. Bij hoge temperaturen neemt de magnetische kracht af, wat het maximaal overdraagbare koppel verlaagt. Fabrikanten geven doorgaans een maximale bedrijfstemperatuur op per model; voor toepassingen boven de 150–200 °C zijn speciale uitvoeringen met hoogtemperatuurmagneten en hittebestendige constructiematerialen zoals PEEK of SiC vereist. Laat bij twijfel altijd een technische beoordeling uitvoeren voordat u een model selecteert.

Hoe detecteer ik een ontkoppeling of droogloop bij een magneetpomp in bedrijf?

Omdat een magneetpomp bij ontkoppeling of droogloop geen zichtbare lekkage vertoont, is actieve bewaking essentieel. Gangbare methoden zijn het monitoren van het motorvermogen (een plotselinge daling wijst op ontkoppeling), het meten van de vloeistoftemperatuur in de natte ruimte, en het gebruik van flow- of druksensoren in de procesleiding. Moderne installaties combineren deze signalen in een PLC of beveiligingssysteem dat de pomp automatisch uitschakelt bij afwijkingen, waarmee schade aan de binnenmagneet en lagering wordt voorkomen.

Wat moet ik controleren bij de installatie van een magneetpomp om problemen te voorkomen?

Let bij installatie op een correcte uitlijning van de pomp met de motor, voldoende NPSH-marge om cavitatie te voorkomen, en een goed ontworpen aanzuigleiding zonder luchtinsluitingen. Zorg daarnaast dat de pomp nooit droog wordt opgestart: vul de pomp altijd volledig met vloeistof vóór inbedrijfstelling. Controleer ook of de materialen van de natte onderdelen, zoals behuizing, binnenmagneet en lagers, chemisch bestand zijn tegen het specifieke medium dat u verpompt.

Zijn er magneetpompen geschikt voor de farmaceutische industrie die voldoen aan GMP- of FDA-eisen?

Ja, er zijn magneetpompen specifiek ontworpen voor farmaceutische en levensmiddelentoepassingen die voldoen aan GMP-richtlijnen en FDA-materiaalvereisten. Deze pompen zijn uitgevoerd in gepolijst roestvrij staal of gecertificeerde kunststoffen, hebben gladde, goed reinigbare binnenoppervlakken en zijn ontworpen voor CIP- en SIP-processen (cleaning-in-place en sterilization-in-place). Vraag bij selectie altijd om materiaalcertificaten en conformiteitsverklaringen die aantonen dat de pomp geschikt is voor uw specifieke toepassing en reinigingsprotocol.

Kan ik een bestaande pomp met asafdichting één-op-één vervangen door een magneetpomp?

In veel gevallen is een directe vervanging mogelijk, maar een één-op-één swap vereist wel een technische check. De aansluitafmetingen, het debiet, de opvoerhoogte en de aandrijfkracht moeten overeenkomen of worden aangepast. Daarnaast moet worden beoordeeld of de bestaande leidingconfiguratie en fundering geschikt zijn voor de nieuwe pomp. Een gespecialiseerde leverancier zoals PromoTec kan op basis van de datasheet van uw huidige pomp snel bepalen welk magneetpompmodel als vervanger in aanmerking komt.

Hoe lang gaat een magneetpomp mee en wat bepaalt de levensduur?

De levensduur van een magneetpomp hangt sterk af van de procesomstandigheden: de chemische agressiviteit van het medium, de bedrijfstemperatuur, het aantal start-stopsycli en de aanwezigheid van vaste deeltjes. Onder gunstige omstandigheden, met een schoon, niet-abrasief medium en stabiele bedrijfsvoering, halen magneetpompen problemloos tien jaar of meer. De meest slijtgevoelige onderdelen zijn de glijlagers en de binnenmagneet; periodieke inspectie en tijdige vervanging van deze onderdelen verlengen de totale levensduur aanzienlijk.

Wat is het verschil tussen een magneetpomp en een busmotorpomp, en wanneer kies ik voor welke?

Beide zijn sealless en hermetisch gesloten, maar ze werken anders. Bij een magneetpomp drijft een externe motor via een magneetkoppeling het pompwiel aan; bij een busmotorpomp (ook wel canned motor pump) zit de motor volledig geïntegreerd in de vloeistof, zonder koppeling. Busmotorpompen zijn compacter en geschikt voor hogere drukken en kleinere debieten, terwijl magneetpompen eenvoudiger te onderhouden zijn omdat de motor extern en droog blijft. De keuze hangt af van procesdruk, debiet, beschikbare ruimte en onderhoudsvoorkeur; uw pompspecialist kan u hierin adviseren op basis van uw specifieke procesparameters.

Nieuws