Hoe voorkom je gevaarlijke lekkages bij het verpompen van chemicaliën?

Lekkages bij het verpompen van chemicaliën zijn een van de meest serieuze risico’s in de procesindustrie. Of het nu gaat om zuren, oplosmiddelen of toxische stoffen: zelfs een kleine lekkage kan leiden tot gevaarlijke situaties voor medewerkers, aanzienlijke milieuschade en kostbare stilstand. Gelukkig biedt moderne pomptechnologie concrete oplossingen. Sealless pompen zoals magneetgedreven pompen, busmotorpompen en membraanpompen elimineren lekkagerisico’s aan de bron. In dit artikel leggen we uit hoe lekkages ontstaan, welke pomptechnologie het beste past bij jouw proces en hoe je de juiste keuze onderbouwt richting het management.

Waarom zijn lekkages bij chemische pompen zo gevaarlijk?

Bij het verpompen van chemicaliën zijn de gevolgen van een lekkage zelden beperkt tot een natte vloer. Gevaarlijke vloeistoffen zoals zuren, oplosmiddelen, explosieve of toxische stoffen vormen bij vrijkomen een directe bedreiging voor de veiligheid van medewerkers en de omgeving. Blootstelling aan dergelijke stoffen kan leiden tot ernstig letsel, terwijl ontvlambare dampen een explosierisico vormen in ATEX-zones.

Vanuit regelgevingsperspectief staat de druk in 2026 hoger dan ooit. Normen zoals TA-Luft, de Industrial Emissions Directive (IED) en ATEX 2014/34/EU verplichten bedrijven om fugitieve emissies aantoonbaar te beheersen. Een lekkage is daarmee niet alleen een veiligheidsincident, maar ook een compliance-risico met potentieel zware boetes en reputatieschade. HSE Managers en Process Safety Engineers weten: elke druppel telt.

Bovendien leiden lekkages vrijwel altijd tot ongeplande stilstand. Reparaties, reinigingen en inspecties kosten tijd en geld, terwijl de productie stil ligt. Het voorkomen van lekkages is dan ook geen luxe, maar een operationele noodzaak.

Wat zijn de meest voorkomende oorzaken van pomplekkages?

De meest voorkomende oorzaak van lekkage bij industriële pompen is de mechanische afdichting, ook wel mechanical seal genoemd. Deze afdichting bevindt zich op de as van de pomp en is continu onderhevig aan slijtage, temperatuurwisselingen en drukschommelingen. Zelfs goed onderhouden mechanical seals lekken structureel op microscopisch niveau, en bij agressieve of abrasieve media versnelt de slijtage aanzienlijk.

Andere veelvoorkomende oorzaken zijn:

Verkeerde materiaalkeuze voor het te verpompen medium, waardoor corrosie optreedt
Cavitatie door een onjuist gedimensioneerde pomp, wat leidt tot beschadiging van het pomphuis
Trillingen en uitlijnproblemen die de afdichting extra belasten
Vaste deeltjes in de vloeistof die slijtdelen beschadigen

Conventionele pompen met asafdichtingen vereisen daardoor continu onderhoud en vormen een structureel risico in processen met gevaarlijke media. De oplossing ligt in pomptechnologie die de afdichting volledig elimineert.

Wat is het verschil tussen magneetgedreven pompen en busmotorpompen?

Zowel magneetgedreven pompen als busmotorpompen zijn sealless: ze hebben geen mechanische asafdichting en zijn daardoor volledig emissievrij. Toch zijn er belangrijke technische verschillen die de keuze tussen beide bepalen.

Bij een magneetgedreven pomp wordt de aandrijving via een magnetische koppeling overgebracht op de waaier. De pomp en de motor zijn twee afzonderlijke eenheden die via magneten met elkaar verbonden zijn. Dit maakt de pomp lekvrij, maar er blijft een scheidingswand tussen de magneten en de vloeistof. Greenpumps turbinepompen zijn een goed voorbeeld: volledig magneetgedreven, absoluut lekvrij en leverbaar in roestvast staal of kunststof voor corrosieve media.

Een busmotorpomp (ook wel canned motor pomp genoemd) gaat een stap verder. Bij dit type is de elektrische aandrijving volledig geïntegreerd in de pomp. De rotor van de motor bevindt zich direct in de te verpompen vloeistof, waardoor er sprake is van een dubbele insluiting. Dit biedt een aantal specifieke voordelen ten opzichte van magneetgedreven pompen:

Volledig emissievrij met second containment
Aanzienlijk compactere pomp-motorcombinatie met kleinere voetprint
Geen uitlijning nodig tussen pomp en aandrijving
Geen smeerolie vereist: de pomp wordt gekoeld en gesmeerd door de eigen vloeistof
Significant minder onderdelen, waardoor onderhoud sterk vereenvoudigd wordt
Lager geluids- en vibratieniveau

Onze Hermag busmotorpompen voldoen aan EN-ISO 15783 en zijn ook leverbaar conform API 685 en ATEX 2014/34/EU. Ze zijn uitwisselbaar met traditionele chemienormcentrifugaalpompen, wat de overstap technisch eenvoudig maakt. PromoTec levert al decennialang busmotorpompen en komt nog steeds exemplaren tegen die ruim 30 jaar geleden geleverd zijn en nog altijd in bedrijf zijn.

Wanneer zijn sealless pompen de juiste keuze?

Sealless pompen zijn bij uitstek geschikt wanneer het te verpompen medium gevaarlijk, toxisch, corrosief, explosief of milieubelastend is. In de (petro)chemie, farmacie en olie- en gassector is dit vrijwel altijd het geval. Maar ook buiten deze sectoren geldt: zodra een lekkage onaanvaardbare risico’s met zich meebrengt, is sealless technologie de logische keuze.

Naast magneetgedreven pompen en busmotorpompen is de membraanpomp een derde belangrijke sealless optie. De Wanner Hydra-Cell membraanpompen zijn hydraulisch gebalanceerd en volledig lekvrij tot 345 barg. Ze zijn bijzonder geschikt voor vloeistoffen met vaste deeltjes, abrasieve of corrosieve media en gerecyclede vloeistoffen. De afwezigheid van dynamische mechanische afdichtingen voorkomt de problemen die bij andere procespompen tot hoge onderhoudskosten leiden.

Een membraanpomp is ook een uitstekende keuze wanneer nauwkeurige dosering vereist is of wanneer de vloeistof niet-smerend is. De Wanner Hydra-Cell kan vrijwel elk medium aan: van corrosieve zuren tot explosieve vloeistoffen en niet-smerende oplosmiddelen.

Hoe bereken je de totale kosten van een lekvrije pomp?

Een veelgehoord bezwaar tegen sealless pompen is de hogere aanschafprijs ten opzichte van conventionele pompen met mechanical seals. Dit bezwaar verdwijnt echter zodra je de Total Cost of Ownership (TCO) in kaart brengt. De aanschafprijs is slechts een klein deel van de werkelijke kosten over de levensduur van een pomp.

Bij de TCO-berekening neem je de volgende kostenposten mee:

Onderhoudskosten: Mechanical seals moeten regelmatig vervangen worden. Sealless pompen hebben aanzienlijk minder slijtdelen, wat de onderhoudsfrequentie en -kosten sterk verlaagt.
Downtime: Elke ongeplande stilstand kost productietijd. Sealless pompen hebben een hogere bedrijfszekerheid en langere standtijden.
Lekkagegerelateerde kosten: Denk aan reinigingskosten, afvalverwerking, boetes en reputatieschade bij incidenten.
Energieverbruik: Busmotorpompen en goed gedimensioneerde turbinepompen werken efficiënter, wat op jaarbasis merkbaar scheelt in energiekosten.
Levensduur: PromoTec levert busmotorpompen die na meer dan 30 jaar nog steeds in bedrijf zijn. Een langere levensduur verlaagt de afschrijvingskosten per jaar aanzienlijk.

Wij helpen je graag een volledige TCO-onderbouwing op te stellen waarmee je de investering in sealless technologie intern kunt rechtvaardigen richting het management.

Hoe kies je de juiste lekvrije pomp voor jouw proces?

De keuze voor de juiste lekvrije pomp hangt af van meerdere procesparameters. Een objectieve selectie begint met een grondige analyse van het medium, de procesomstandigheden en de veiligheidseisen. De belangrijkste vragen die je daarbij stelt:

Wat zijn de eigenschappen van het medium: corrosief, abrasief, toxisch, explosief, vaste deeltjes?
Wat zijn de vereiste capaciteit en opvoerhoogte?
Welke temperatuur- en drukbereiken zijn van toepassing?
Gelden er ATEX-classificaties of specifieke normen zoals TA-Luft of API 685?
Wat zijn de ruimtelijke beperkingen van de installatie?

Op basis van deze parameters adviseren wij welk type het beste past: een magneetgedreven turbinepomp van Greenpumps voor hogere drukken bij kleine capaciteiten, een Hermag busmotorpomp voor maximale veiligheid en minimale voetprint, of een Wanner Hydra-Cell membraanpomp voor abrasieve of vaste-deeltjeshoudende media.

Als merkonafhankelijk specialist met meer dan 50 jaar ervaring in de (petro)chemie, farmacie en olie- en gassector bieden wij objectief selectieadvies. We pushen geen enkel merk, maar zoeken altijd de oplossing die het beste aansluit bij jouw specifieke procesomstandigheden. Onze eigen testinstallatie biedt bovendien de zekerheid dat de gekozen pomp daadwerkelijk presteert onder de omstandigheden van jouw proces. Neem contact met ons op voor een vrijblijvend adviesgesprek.

Veelgestelde vragen

Kunnen sealless pompen ook worden ingezet bij bestaande installaties, of zijn ze alleen geschikt voor nieuwbouw?

Sealless pompen zijn in veel gevallen uitwisselbaar met conventionele chemienormcentrifugaalpompen, waardoor retrofit in bestaande installaties goed mogelijk is. Hermag busmotorpompen zijn bijvoorbeeld direct uitwisselbaar met traditionele pompen op basis van dezelfde aansluitafmetingen. Het is wel verstandig om vooraf de procesparameters opnieuw te laten beoordelen, zodat de nieuwe pomp optimaal gedimensioneerd is voor jouw specifieke situatie.

Wat gebeurt er als een magneetgedreven pomp droogloopt? Is dat een risico?

Droogloop is een reëel aandachtspunt bij magneetgedreven pompen, omdat de vloeistof ook dient als koeling en smering van de glijlagers. Bij droogloop kunnen de lagers snel beschadigen, wat kan leiden tot pompuitval. Moderne magneetgedreven pompen zijn echter vaak uitgerust met droogloopbeveiliging of kunnen worden gecombineerd met een droogloopdetectiesysteem. Bij de pompselectie adviseren wij altijd om dit risico mee te nemen en de juiste beveiligingsmaatregelen te treffen.

Hoe vaak moet een sealless pomp onderhouden worden in vergelijking met een conventionele pomp?

Sealless pompen vereisen aanzienlijk minder onderhoud dan pompen met mechanical seals, omdat de grootste slijtbron — de asafdichting — volledig ontbreekt. Waar een mechanical seal gemiddeld elke één tot drie jaar vervangen moet worden, kunnen busmotorpompen en magneetgedreven pompen in veel gevallen vijf tot tien jaar of langer meegaan zonder grote ingrepen. Reguliere inspecties blijven uiteraard noodzakelijk, maar de totale onderhoudslast is significant lager.

Zijn sealless pompen ook geschikt voor media met hoge viscositeit of vaste deeltjes?

Dit hangt sterk af van het type sealless pomp. Magneetgedreven centrifugaalpompen en busmotorpompen zijn minder geschikt voor media met hoge viscositeit of abrasieve vaste deeltjes, omdat deze de glijlagers kunnen beschadigen. Voor dergelijke toepassingen is de Wanner Hydra-Cell membraanpomp de aangewezen keuze: deze is speciaal ontworpen voor abrasieve, vaste-deeltjeshoudende en visceuze media en biedt volledige lekvrije werking tot 345 barg.

Wat moet ik meenemen in een businesscase om het management te overtuigen van de investering in sealless pompen?

Een overtuigende businesscase voor het management bevat minimaal een TCO-vergelijking over de volledige levensduur, inclusief onderhoudskosten, downtime, energieverbruik en lekkagegerelateerde risico's zoals boetes en reputatieschade. Voeg daarnaast toe: de compliance-voordelen ten opzichte van normen als TA-Luft, IED en ATEX, en eventuele verzekeringstechnische voordelen van een lekvrij systeem. PromoTec helpt je bij het opstellen van een volledige TCO-onderbouwing die intern goed te verdedigen is.

Hoe weet ik zeker dat een sealless pomp daadwerkelijk presteert onder mijn specifieke procesomstandigheden?

De meest betrouwbare manier om dit te verifiëren is een praktijktest onder realistische omstandigheden. PromoTec beschikt over een eigen testinstallatie waar pompen getest kunnen worden met het daadwerkelijke procesmedium en onder de geldende druk- en temperatuurcondities. Zo krijg je vooraf zekerheid over de prestaties en voorkom je verrassingen na installatie.

Welke certificeringen en normen zijn relevant bij de selectie van een lekvrije pomp voor de (petro)chemie?

De meest relevante normen voor sealless pompen in de (petro)chemie zijn EN-ISO 15783 (sealless rotodynamische pompen), API 685 (voor de olie- en gasindustrie), ATEX 2014/34/EU (voor explosiegevaarlijke omgevingen) en TA-Luft (voor emissiebeheersing van vluchtige organische stoffen). Afhankelijk van jouw sector en procesomstandigheden kunnen ook de Industrial Emissions Directive (IED) en lokale milieuregelgeving van toepassing zijn. Onze specialisten helpen je bepalen welke normen voor jouw specifieke toepassing gelden en welke pomp hieraan voldoet.

Nieuws