Hoe voldoe je aan TA-Luft normen voor pompen?

Voldoen aan de TA-Luft-normen voor pompen is voor veel HSE Managers en Process Safety Engineers een concrete en urgente uitdaging. De regelgeving stelt strenge eisen aan fugitieve emissies van gevaarlijke vloeistoffen, en pompen met conventionele mechanische afdichtingen voldoen daar structureel niet aan. Gelukkig bieden sealless pomptechnologieën zoals magneetgedreven pompen, busmotorpompen en membraanpompen een betrouwbare route naar volledige conformiteit, zonder dat je daarvoor de operationele continuïteit in gevaar brengt. Promotec is als merkonafhankelijk specialist al meer dan 50 jaar actief op dit gebied en helpt je bij het vinden van de juiste oplossing.

Wat zijn de TA-Luft normen voor pompen?

TA-Luft staat voor “Technische Anleitung zur Reinhaltung der Luft” en is een Duitse technische richtlijn die de uitstoot van schadelijke stoffen naar de lucht reguleert. Hoewel de richtlijn van oorsprong Duits is, wordt zij in de praktijk breed toegepast als Europese referentiestandaard voor emissiebeheersing in de (petro)chemie, olie en gas en de farmaceutische industrie. Voor pompen betekent dit concreet dat fugitieve emissies van gevaarlijke vloeistoffen aantoonbaar beperkt moeten blijven tot vastgestelde grenswaarden.

De TA-Luft norm schrijft voor dat pompen die gevaarlijke of vluchtige stoffen verwerken, moeten zijn uitgerust met afdichtingssystemen die voldoen aan specifieke lekkagedoelstellingen. In de praktijk worden drie categorieën onderscheiden:

Klasse 1: Pompen met een dubbele mechanische afdichting met barrièrevloeistof
Klasse 2: Pompen met een enkelvoudige mechanische afdichting met aanvullende monitoring
Sealless pompen: Magneetgedreven pompen, busmotorpompen en membraanpompen die mechanische afdichtingen volledig elimineren

Sealless pompen worden door TA-Luft als de meest betrouwbare oplossing beschouwd, omdat zij de emissiebron bij de wortel aanpakken. Er is geen afdichting die kan slijten, verouderen of falen. In combinatie met regelgeving zoals de IED (Industrial Emissions Directive) en ATEX 2014/34/EU vormt TA-Luft in 2026 een steeds dwingender kader voor iedereen die verantwoordelijk is voor veilige en milieuvriendelijke pompinstallaties.

Welke pompen voldoen aan TA-Luft en waarom?

Niet elke pomp voldoet automatisch aan TA-Luft. De norm stelt eisen aan de afdichtingsconstructie en de aantoonbare emissiereductie. In de praktijk zijn er drie pomptypes die structureel aan de TA-Luft-eisen voldoen:

Magneetgedreven centrifugaalpompen

Magneetgedreven pompen werken zonder mechanische asafdichting. De koppeling tussen motor en waaier verloopt via een magnetisch veld door een hermetisch gesloten wand. Hierdoor is er geen direct contact tussen de vloeistof en de buitenwereld. Onze Greenpumps magneetgedreven turbinepompen en Hermag busmotorpompen zijn volledig lekvrij en leverbaar conform ATEX 2014/34/EU voor gebruik in explosieve atmosferen.

Busmotorpompen (canned motor pompen)

Bij een busmotorpomp is de elektromotor volledig geïntegreerd in de pomp. De vloeistof koelt en smeert de motor van binnenuit, waardoor er geen externe afdichting nodig is. Dit resulteert in een dubbele insluiting van de vloeistof, wat busmotorpompen bijzonder geschikt maakt voor toxische, explosieve of corrosieve media. Onze Hermag canned motor pompen voldoen aan EN-ISO 15783 en zijn ook leverbaar conform API 685.

Membraan pompen

Een membraanpomp gebruikt een flexibel membraan om vloeistof te verplaatsen zonder dat er een dynamische afdichting nodig is. De Wanner Hydra-Cell membraanpompen die wij leveren zijn hydraulisch gebalanceerd en volledig lekvrij tot 345 barg. Ze zijn bijzonder geschikt voor agressieve, abrasieve of viskeuze vloeistoffen en voldoen aan de TA-Luft-eisen doordat er geen mechanische afdichting aanwezig is die kan falen.

Wat is het verschil tussen magneetgedreven pompen en busmotorpompen voor TA-Luft?

Beide pomptypen zijn sealless en voldoen aan TA-Luft, maar er zijn relevante technische verschillen die de keuze bepalen voor een specifieke toepassing.

Bij een magneetgedreven pomp bevindt de elektromotor zich buiten de pomp. De koppeling verloopt via permanente magneten door een containment shell. Dit maakt de pomp compacter en eenvoudiger te onderhouden, maar stelt grenzen aan het maximale vermogen en de temperatuurbestendigheid van de vloeistof.

Bij een busmotorpomp is de motor volledig geïntegreerd in het pomplichaam. De te verpompen vloeistof koelt en smeert de motor direct. Dit levert een aantal unieke voordelen op:

Dubbele insluiting van de vloeistof voor maximale veiligheid
Geen uitlijning nodig tussen pomp en motor
Aanzienlijk minder onderdelen, dus minder onderhoud
Lagere geluids- en vibratieniveaus
Geen smeerolie nodig

Voor toepassingen met extreem gevaarlijke of radioactieve vloeistoffen, of in omgevingen met hoge seismische risico’s, is de busmotorpomp vaak de betere keuze. Voor standaard chemische processen waarbij de vloeistof minder agressief is voor motoronderdelen, biedt de magneetgedreven pomp een uitstekende en kosteneffectieve oplossing. Wij helpen je graag bij het maken van de juiste keuze op basis van jouw specifieke procesomstandigheden.

Hoe toon je TA-Luft-conformiteit aan tijdens een audit?

Een audit vraagt om meer dan een goed werkende pomp. Je moet kunnen aantonen dat de gekozen pompen structureel voldoen aan de gestelde emissie-eisen. Dit vereist een combinatie van technische documentatie en procesborging.

Concrete stappen om conformiteit aantoonbaar te maken:

Technische specificaties en certificaten: Zorg dat je beschikt over de relevante normdocumenten, zoals EN-ISO 15783 voor canned motor pompen, API 685 voor petrochemische toepassingen en ATEX-certificering voor explosieve zones.
Lekkagetestrapportages: Fabrikanten van sealless pompen kunnen testresultaten aanleveren die aantonen dat de pomp onder procesomstandigheden geen emissies produceert.
Onderhoudslogboeken: Documenteer alle onderhoudsmomenten en vervangingen. Een pomp zonder mechanische afdichting heeft aanzienlijk minder onderhoudsmomenten, wat de audittrail overzichtelijker maakt.
Risicoanalyse per pomplocatie: Koppel elke pomp aan de bijbehorende ATEX-zone en de classificatie van de verwerkte vloeistof. Dit laat zien dat de pompkeuze bewust en onderbouwd is gemaakt.

Wij ondersteunen onze klanten actief bij het samenstellen van deze documentatie. Onze eigen testinstallatie biedt bovendien de mogelijkheid om een pomp te testen onder de specifieke omstandigheden van jouw proces, zodat je met zekerheid naar een audit kunt.

Wat kost de overstap naar TA-Luft-conforme pompen echt?

De initiële aanschafprijs van sealless pompen ligt hoger dan die van conventionele pompen met mechanische afdichtingen. Dat is een feit. Maar de totale cost of ownership vertelt een heel ander verhaal, en dat is precies het verhaal dat je nodig hebt om intern draagvlak te creëren.

Conventionele pompen met mechanische afdichtingen vergen structureel onderhoud. Afdichtingen slijten, lekken en moeten regelmatig worden vervangen. Elke vervanging betekent stilstand, arbeidstijd en materiaalkosten. Bovendien brengt elke lekkage het risico met zich mee van milieuschade, veiligheidsincidenten en boetes bij niet-naleving van TA-Luft of IED.

Sealless pompen zoals busmotorpompen en membraanpompen hebben aanzienlijk minder slijtdelen. Wij leveren al decennia lang busmotorpompen en komen nog steeds exemplaren tegen die meer dan 30 jaar geleden door ons zijn geleverd en nog altijd in bedrijf zijn. Dat zegt alles over de levensduur en de werkelijke kosten over de gehele levenscyclus.

Een gedegen TCO-berekening neemt de volgende posten mee:

Aanschafkosten van de pomp
Onderhoudskosten over de verwachte levensduur
Kosten van ongeplande stilstand
Kosten van lekkagegerelateerde incidenten en opruiming
Potentiële boetes bij niet-naleving van emissienormen

Wij helpen je graag bij het opstellen van een volledige TCO-onderbouwing waarmee je het management overtuigt van de juiste investering.

Welke fouten worden het vaakst gemaakt bij TA-Luft-selectie?

In de praktijk zien wij een aantal terugkerende fouten bij de selectie van TA-Luft-conforme pompen. Door deze te kennen, kun je ze vermijden.

Alleen kijken naar de aanschafprijs

De meest gemaakte fout is het selecteren van de goedkoopste pomp die op papier aan de norm voldoet. Zonder TCO-analyse mis je de werkelijke kosten van onderhoud, stilstand en risico’s over de levensduur van de installatie.

Verkeerde pompkeuze voor het medium

Niet elke sealless pomp is geschikt voor elk medium. Een membraanpomp is uitstekend voor viskeuze of abrasieve vloeistoffen, maar een magneetgedreven centrifugaalpomp is beter geschikt voor schone, dunvloeibare chemicaliën bij hogere capaciteiten. Een verkeerde keuze leidt tot voortijdige slijtage en verhoogde onderhoudskosten.

Onvoldoende documentatie voor de audit

Een pomp die technisch voldoet aan TA-Luft maar waarbij de certificaten en testrapportages ontbreken, levert problemen op tijdens een audit. Zorg altijd dat de volledige technische dossiers beschikbaar zijn.

Geen rekening houden met ATEX-zonering

In explosieve omgevingen moet de pomp niet alleen voldoen aan TA-Luft, maar ook aan ATEX 2014/34/EU. Onze Hermag en Greenpumps pompen zijn leverbaar met de juiste ATEX-classificatie, maar dit moet expliciet worden meegenomen in de specificatie.

Leverancier die slechts één merk aanbiedt

Een leverancier die uitsluitend zijn eigen merk verkoopt, geeft zelden objectief advies. Als merkonafhankelijk specialist met meer dan 50 jaar ervaring bieden wij altijd de oplossing die het beste past bij jouw proces, niet de oplossing die toevallig op voorraad staat.

Heb je vragen over de juiste pompkeuze voor jouw TA-Luft-situatie? Neem contact met ons op — wij denken graag met je mee, van eerste selectie tot volledige auditondersteuning.

Veelgestelde vragen

Kan een bestaande pomp met mechanische afdichting worden omgebouwd naar een sealless uitvoering?

In de meeste gevallen is een ombouw technisch niet haalbaar of economisch niet zinvol. Mechanische afdichtingen zijn fundamenteel onderdeel van de pompconstructie, en een sealless pomp vereist een volledig ander ontwerp. De praktische route is vervanging door een equivalente magneetgedreven pomp, busmotorpomp of membraanpomp met dezelfde hydraulische prestaties. Wij helpen je bij het vinden van een drop-in vervanging die past op de bestaande fundatie en leidingaansluitingen, zodat de omschakelingstijd minimaal is.

Hoe lang duurt het gemiddeld om een installatie volledig TA-Luft-conform te maken?

De doorlooptijd hangt sterk af van het aantal te vervangen pompen, de complexiteit van de procesomstandigheden en de beschikbaarheid van onderhoudsstops. Voor een enkele vervanging kun je rekenen op enkele weken van selectie, levering en installatie. Bij een grootschalige retrofit van meerdere pomplocaties is een gefaseerde aanpak over meerdere maanden realistischer. Een vroeg opgesteld vervangingsplan, gekoppeld aan geplande turnarounds, voorkomt onnodige productieonderbrekingen en verlaagt de totale projectkosten.

Wat zijn de gevolgen als mijn installatie niet voldoet aan TA-Luft bij een inspectie?

Niet-naleving van TA-Luft kan leiden tot formele handhavingsmaatregelen, waaronder dwangsommen, verplichte stillegging van de betreffende installatie en in ernstige gevallen intrekking van de omgevingsvergunning. Daarnaast brengt aantoonbare niet-naleving aansprakelijkheidsrisico's met zich mee bij milieuschade of veiligheidsincidenten. In de context van de steeds strenger wordende IED-handhaving in 2025 en 2026 neemt de kans op actieve inspecties toe, waardoor proactieve conformiteit geen luxe maar een operationele noodzaak is.

Zijn sealless pompen ook geschikt voor hoge druk- en hoge temperatuurtoepassingen?

Ja, maar de geschiktheid verschilt per pomptyp. Wanner Hydra-Cell membraanpompen zijn bijvoorbeeld leverbaar tot 345 barg en daarmee uitstekend geschikt voor hogedrukprocessen. Busmotorpompen bieden voordelen bij hoge temperaturen doordat de vloeistof zelf de motor koelt, mits het medium daarvoor geschikt is. Magneetgedreven pompen kennen beperkingen bij zeer hoge temperaturen vanwege de thermische belasting op de containment shell en de magneten. Een goede pompkeuze begint altijd met een volledige analyse van druk, temperatuur, viscositeit en mediumeigenschappen.

Hoe zit het met het onderhoud van sealless pompen in de praktijk: wat moet er nog wél worden vervangen?

Hoewel sealless pompen geen mechanische afdichtingen hebben die slijten, zijn er andere slijtdelen die periodiek aandacht vragen. Bij magneetgedreven pompen en busmotorpompen zijn dat voornamelijk de glijlagers, die worden gesmeerd door de procesvloeistof. Bij membraanpompen is het membraan zelf een vervangbaar onderdeel, met een levensduur die sterk afhankelijk is van het medium en de bedrijfsdruk. In alle gevallen is het onderhoudsinterval aanzienlijk langer dan bij pompen met mechanische afdichtingen, en zijn de onderhoudswerkzaamheden eenvoudiger en veiliger uit te voeren.

Geldt TA-Luft ook voor pompen die slechts incidenteel gevaarlijke stoffen verwerken?

Ja, de TA-Luft-norm is van toepassing op basis van het type medium dat de pomp verwerkt, niet op basis van de gebruiksfrequentie. Als een pomp is bestemd voor het verpompen van stoffen die onder de TA-Luft-classificatie vallen, gelden de emissie-eisen ongeacht of de pomp continu of slechts sporadisch in bedrijf is. Dit is een veelgemaakte misvatting die bij audits tot problemen leidt. Raadpleeg bij twijfel de stoffenclassificatie in de TA-Luft-bijlagen of neem contact met ons op voor een beoordeling van jouw specifieke situatie.

Kunnen jullie ook ondersteuning bieden bij het opstellen van een ATEX-risicoanalyse in combinatie met TA-Luft-selectie?

Ja, wij begeleiden klanten bij het combineren van TA-Luft-conformiteit met de ATEX-zonering van hun installatie. Dit omvat het koppelen van de juiste ATEX-categorie aan elke pomplocatie, het selecteren van pompen met de bijbehorende certificering, en het samenstellen van de technische documentatie die bij een gecombineerde TA-Luft- en ATEX-audit wordt verwacht. Onze Hermag en Greenpumps pompen zijn standaard leverbaar met ATEX 2014/34/EU-certificering, en wij zorgen dat de volledige technische dossiers op orde zijn vóór de ingebruikname.

Nieuws